Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Eğitim Fakültesi Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Bölümü Öğr. Üyesi Doç. Dr. Abdulkadir Ergün, iklim değişikliğinin geçmişten günümüze uzanan süreci, küresel ve ulusal ölçekte yaşanan sıcaklık artışları ile iklim değişikliğiyle mücadele konusunda önemli değerlendirmelerde bulundu.
İklim Değişikliği Geçmişte de Yaşandı
İklim değişikliğinin yalnızca günümüzde yaşanan bir olgu olmadığını belirten Doç. Dr. Ergün, “Yer kürenin 4,5 milyar yıllık tarihine baktığımızda iklim değişikliğinin geçmiş dönemlerde de yaşandığını söyleyebiliriz. Yaklaşık 2 milyon 580 bin yıl önce başlayan son buzul çağı 11 bin 700 yıl önce sona ermiş ve günümüzdeki iklim şartları oluşmaya başlamıştır. Ancak bu tamamen doğal bir değişimdir.” ifadelerine yer verdi.
Sanayi Devrimiyle Birlikte Süreç Farklılaştı
Günümüzde yaşanan iklim değişikliğinin insan faaliyetlerinden bağımsız değerlendirilemeyeceğini ifade eden Doç. Dr. Ergün, “İnsan kaynaklı, yani antropojenik faktörlerin devreye girmesiyle birlikte iklim değişikliği yeni bir boyut kazandı. Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi ve IPCC’nin (Hükümetler Arası İklim Değişikliği) tanımları da insan faaliyetlerinin iklim üzerindeki etkisini açıkça ortaya koyuyor. Özellikle Sanayi Devrimi’nden sonra bu etkinin belirgin şekilde arttığı kabul edilmektedir.” ifadelerini kullandı.
Son 10 Yıl Kayıtlardaki En Sıcak Dönem Oldu
Küresel sıcaklık artışına ilişkin bilimsel verileri değerlendiren Doç. Dr. Ergün, 1850'li yıllardan bu yana tutulan meteorolojik kayıtlara göre son 10 yılın kaydedilen en sıcak 10 yıllık dönem olduğunu belirtti. Avrupa'da son yıllarda yaşanan aşırı sıcaklıkların ise bu değişimin en önemli göstergeleri arasında yer aldığını ifade etti.
Avrupa’da Isı Kubbesi Etkisi Yaşanıyor
Haziran 2026 verilerine dikkat çeken Doç. Dr. Ergün, “Copernicus İklim Değişikliği Servisi verilerine göre Avrupa genelinde Haziran 2026’da ortalama kara sıcaklığı 19,14 °C olarak gerçekleşti. Batı Avrupa’da ise Haziran 2025’te kırılan sıcaklık rekoru bir yıl sonra yeniden kırıldı. Avrupa’nın üzerinde adeta bir ısı kubbesi bulunuyor. Geçmişte 50 ya da 100 yılda bir görülebilecek ekstrem sıcaklıklar artık çok daha kısa aralıklarla yaşanıyor.” dedi.
İklim Değişikliği İnsan Hayatını da Etkiliyor
Aşırı sıcaklıkların yalnızca doğayı değil insan sağlığını da tehdit ettiğini belirten Doç. Dr. Ergün, “Fransa ve İspanya’da orman yangınları meydana geldi. Avrupa’da yüksek sıcaklıklar nedeniyle 1000’in üzerinde kişi hayatını kaybetti. Dünya Sağlık Örgütü Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus’un açıklamasına göre bu sayı 1.300’ün üzerine çıktı. Bu tablo, iklim değişikliğinin artık sadece ekosistem üzerinde değil, insan hayatı üzerinde de ciddi etkiler oluşturduğunu gösteriyor.” ifadelerine yer verdi.
Türkiye En Hızlı Isınan Bölgeler Arasında
Türkiye'nin iklim değişikliğinden en fazla etkilenen bölgelerden biri olan Akdeniz Havzası'nda yer aldığına dikkat çeken Doç. Dr. Ergün, ülkenin orta enlemlerde en fazla ısınan bölgeler arasında bulunduğunu belirterek, 2000'li yıllardan itibaren küresel sıcaklık artışına paralel olarak Türkiye'de de yüksek hava sıcaklıklarının daha sık görülmeye başladığını ifade etti.
2025 En Sıcak Beşinci Yıl Oldu
Türkiye’deki sıcaklık verilerine de değinen Doç. Dr. Ergün, “1991-2020 döneminde Türkiye’nin ortalama sıcaklığı 13,9 °C iken 2025 yılında bu değer 15,1 °C olarak gerçekleşti. Böylece 2025 yılı, 1971-2025 döneminin en sıcak beşinci yılı oldu. Temmuz 2025’te ise 26,9 °C ile ortalama sıcaklık rekoru kırıldı ve yaz mevsimi son 55 yılın en sıcak ikinci yazı olarak kayıtlara geçti.” dedi.
2026’da Yüksek Sıcaklıklar Etkisini Sürdürüyor
2026 yılı verilerini değerlendiren Doç. Dr. Ergün, “Ocak ve şubat aylarında sıcaklıklar mevsim normallerinin üzerinde gerçekleşirken, mart ve nisan aylarında normallerin bir miktar altında seyretti. Ancak genel tablo, yüksek sıcaklıkların etkisini sürdürdüğünü ortaya koyuyor.” dedi.
Yeni İklim Koşullarına Uyum Sağlamalıyız
İklim değişikliğiyle mücadelede atılması gereken adımlardan da bahseden Doç. Dr. Ergün, “Bu yaz Avrupa’da somut şekilde gördüğümüz ve etkileri Türkiye’de de hissedilen sıcak hava dalgaları, iklim değişikliğinin ulaştığı boyutu gözler önüne seriyor. Artık şehirlerimizi, üretim sistemlerimizi ve yaşam alanlarımızı yeni iklim koşullarına göre planlamak zorundayız. Aksi takdirde bugün yaşadığımız aşırı sıcaklıklar gelecekte çok daha sık görülen olaylar hâline gelecektir.” ifadelerini kullandı.
Yorum Yazın